Czego dowiesz się z tej lekcji?

• Czym są nalewki ziołowe
• Co wpływa na jakość nalewki
• Co wypłukuje alkohol z ziół
• Ciekawostki

Co warto zapamiętać?

Z definicji nalewki to płynne i niezagęszczone preparaty, które powstały przez wytrawienie suchych surowców roślinnych w rozpuszczalniku, którym jest najczęściej etanol, lub mieszanina etanolu i wody oraz eter etylowy. Do większości nalewek będziemy stosować alkohol 70%.

Siła działania nalewki będzie zależała od wartości ziela i zawartym w nich aktywnych substancji.

Alkohol dobrze wypłukuje takie substancje z ziół między innymi alkaloidy, olejki eteryczne, gęste żywice i gumy roślinIe.

Ciekawostka 1. Na koniec dwie ciekawostki, bo nie wiem czy wiesz, ale nalewki można robić nawet ze zwierząt i owadów. Pewnie się domyślasz, że takie rzeczy to tylko w Azji, ale np. w Europie w dziewiętnastym wieku robiono nalewkę na ból z zęba z… biedronek siedmiokropek.

Ciekawostka 2. W staropolszczyźnie alkohol nazywano nie tylko gorzałką, ale też okowitą, a to słowo pochodzi od łacińskiego aqua vita, czyli dosłownie woda życia bo wierzono, że alkohol posiada moc przedłużania życia. W tamtych czasach był środkiem dezynfekującym i odkażającym, dlatego faktycznie przedłuża życie w trakcie wykonywania operacji.

UWAGA! Robienie nalewek wciąga jak szukanie ziół na bagnach.

Czego dowiesz się w tej lekcji?

• Jakie surowce nadają się na nalewki?
• Przykłady surowców i ich właściwości lecznicze.

Notatki

Nalewki można robić z każdej części zioła np. z kory, korzeni, kłączy, ziela, liści, kwiatów itd. Nalewki w przeciwieństwie do naparów mają więcej czasu na wytrawienie, dlatego najczęściej wykorzystuje się je do twardszych i oporniejszych surowców.

Przykłady:

Nalewka z korzeni pokrzywy ma dużo udokumentowanych badań w leczeniu zaburzeń układu moczowego i oddawania moczu.

Nalewka z korzenia szczeci pospolitej jest wykorzystywana w leczeniu przewlekłych infekcji oraz w ramach poprawy odporności. Szczeć pospolita jest jednym z ziół w protokole Buhnera na leczenie boreliozy i koinfekcji.

Nalewka z kłącza tataraku jest super preparatem na trawienie, na odporność oraz silnie zapobiega gniciu i działa dezynfekująco (zarówno stosowana na skórę jak i doustnie). 

Nalewka z kory pau d'arco działa bardzo skutecznie w zakresie eliminacji różnego rodzaju zakażeń, zatruć i na stany zapalne jelit.

Nalewka ze świeżego ziela dziurawca poprawia humor i wykazuje potencjał w leczeniu depresji. Substancje z dziurawca działają podobnie jak leki przeciwdepresyjne, a wideo o dziurawce obejrzysz w bonusowych wideo.

Nalewka z ziela czyśćca leśnego ma bardzo szeroki zakres zastosowania, od leczenia zaburzeń układu pokarmowego, przez choroby reumatyczne, aż po płukanki i wlewy na hemoroidy i zapalenie ostatniego odcinka układu pokarmowego.

Czego dowiesz się z tej lekcji?

• Co z nalewkami owocowymi?

Czego dowiesz się z tej lekcji?

• Stosować świeże czy suszone zioła na nalewki?
• Na co uważać?

Notatki

1. Do nalewek można stosować suszone i świeże zioła.

2. 100g świeżego surowca będzie mieć mniej aktywnych substancji, niż 100g prawidłowo wysuszonego surowca.

3. Suszone zioła wciągają alkohol, dlatego kontroluj jego poziom po kilku godzinach od zalania surowca.

Czego dowiesz się w tej lekcji?

• W czym robić nalewki?
• Czy wymagane jest czarne szkło?
• Na co zwrócić szczególną uwagę?

Notatki

1. Przeźroczyste butelki ułatwiają obserwowanie zawartości i kontrolę jakości.
2. Ciemne naczynia nie są wymagane. Wymagany jest brak dostępu do promieni słonecznych i sztucznego oświetlenia.
3. Butelki mają zbyt małą szyjkę żeby komfortowo przecedzić zioła.
4. Słoiki są najlepszym pojemnikiem na nalewki.
5. Stosuj szklane przykrywki (metalowe mogą rdzewieć).

Czego dowiesz się z tej lekcji?

• Jaki % alkoholu wybrać do nalewek?

Notatki:

Alkohol jako wytrawiacz do ziół, został spopularyzowany przez Paracelsusa, którego do dzisiaj uważa się za ojca medycyny nowożytnej.

Stężenie alkoholu do nalewek można podzielić na 3 kategorie.

Kategoria 1. Od 30 do 50% alkoholu – Jest to zakres najczęściej wykorzystywany hobbystycznie w domach do nalewek owocowych. Jest to uniwersalny zakres dla większości przetworów, jednocześnie jest to wystarczająca ilość alkoholu żeby zahamować aktywność enzymów, grzybów i bakterii.

Kategoria 2. Od 60 do 70% alkoholu – To zakres wykorzystywany najczęściej w farmacji i na takim zakresie będziemy robić nalewki najczęściej. Wyższy procent alkoholu zwiększa potencjał ekstrakcji i dzięki temu więcej substancji leczniczych otrzymamy w nalewce i jeszcze w krótszym czasie. Szwajcarskie prace opisują, że najbardziej uniwersalny alkohol do wytrawiania ziół ma stężenie między 63-70%.

(Gdzie znikło 10% między kategorią 1 i 2? Przy tak niskich stężeniach alkoholu, nie zmienia to wiele dla aktywnych substancji. Większe znaczenie ma nieprzekraczanie górnych stężeń alkoholu dla wybranych ziół, które są wrażliwe na wysokie stężenia alkoholu ponieważ aktywne substancje mogą ulec zniszczeniu. Jednocześnie wybranie zbyt niskiego stężenia alkoholu, może uniemożliwić rozpuszczenie się w nim aktywnych substancji, które wymagają wyższego stężenia. Prawidłowo dobrane stężenie alkoholu do zioła, zostanie oznaczone przy nalewkach w części praktycznej).

Kategoria 3. Powyżej 70% alkoholu – Jest to przedział, który potrafi wyciągnąć z roślin wyjątkowo mało lotne olejki eteryczne i inne aromaty, a najlepiej nadaje się do rozpuszczenia żywic i gum naturalnych. 

Czego dowiesz się z tej lekcji?

• Czy istnieje ogólny wzór na ilość surowca do nalewki?

Czego dowiesz się w tej lekcji?

• Zasady stosowania nalewek.

Czego dowiesz się z tej lekcji?

• Czym są intrakty
• Czym różnią się intrakty od nalewek
• Ważne zasady

Notatki:

Co trzeba zapamiętać?

1. Intrakty przygotowuje się ze świeżych ziół.

2. Do intraktów stosuje się alkohol o temperaturze około 80 stopni Celsjusza.

3. Kontroluj podgrzewanie alkoholu - na kuchenkach gazowych może dojść do zapłonu.

4. Stosuj szkło, które nie pęknie przy wysokich temperaturach.

5.  Kozłek lekarski i jeżówki tracą właściwości w wysokich temperaturach, więc nie nadają się na intrakty.